Köpük Monitörleri Ve Avantajları
Su ve köpük monitörleri riskli veya yangından etkilenen bölgeye en hızlı şekilde, en kısa zamanda, en güvenli mesafeden gerekli olan suyu gerekli miktarda vermek için kullanılırlar. Köpük monitörleri saha elemanı olan cihazlardır. Yangın söndürme esnasında saha belli bir debi miktarına sahip olmalıdır. Bu debiyi sağlamak için basınç ve akış ilişkisini doğru kurmak ve yangından korunacak mahalin debi dengesini sağlamak gerekir. Bu nedenle sahada kullanılacak nozul ve monitör doğru seçilmelidir. Sabit monitörler bu amaçla çok tercih edilir ve nispeten daha ekonomiktir. Sahanın risk gereklerine göre ise kendinden salınımlı ya da uzaktan kumandalı monitörler tercih edilebilir.

Hangi yüksek genleşmeli köpük monitörünün tercih edileceği monitörün performansı, kapasite ve etkili atış mesafesine göre belirlenir. Genellikle su ve köpük kullanabilen monitörleri pratikte 30 – 120m atış aralığında 1.000 – 50.000 l/dak. debi değerleri için kullanım alanınıza göre seçilir. Bu değerler üreticilere göre farklılık göstermekle birlikte sıklıkla endüstriyel sahalarda 1.000 – 12.500 l/dak. aralığında çalışan su ve köpük monitörleri kullanılır. Yüksek kapasiteler özel durumlar için seçilir. Kullanım amacına ve tehlike grubuna bağlı olarak nozul tipi belirlenir. Monitörlerde kullanılan nozullar direk jet nozul veya fog/jet özellikli olarak tedarik edilebilir. Günümüzde sıklıkla monitörler daha iyi atış menzili sağladıkları için fog/ jet nozul içerecek şekilde seçilir. Seçilen Fog/Jet nozullar debiyi kalibre edecek özelliğe sahip olursa kurulum son derece esnek ve etkili olacaktır. Monitörler; su kullanabilir veya su ve köpük kullanabilir olarak gruplandırabileceğimiz gibi, taşınabilir veya sabit tip olarak ta gruplandırılabilir.

• Köpük Monitörlerini temel olarak taşınabilir ve sabit monitörler olarak aşağıda belirtildiği gibi sınıflandırılabiliriz.
• Taşınabilir Monitörler
• Manual Kumandalı Monitörler
• Kendinden Salınımlı Monitörler
• Sabit Monitörler
• Manual Kumandalı Monitörler
• Kendinden Salınımlı Monitörler
• Hidrolik Kumandalı Monitörler
• Elektriksel Kumandalı Monitörler

Monitöre nasıl kumanda edilmesi gerektiğini belirleyen en önemli şey monitörün kullanım yeri ve şeklidir. Köpük monitörleri genellikle çok yönlü kullanım için kullanılmak istenirler. İhtiyaç durumunda yüksek genleşmeli köpük monitörleri çeşitli ve yüksek riskli sahalarda oluşabilecek yangınları bastırmak için kullanılır. Sistem kurulumları ve devreye alımları aşamalarından sonra, sistemlerin uzun ömürlü olmalarını sağlayan en önemli etken bakımlarının eksiksiz yapılmalarıdır.

Tüm köpük monitörü ve sistem bakımları, Gri Çizgi yetkin ve deneyimli personeli tarafından yapılmaktadır. Bakımlar, standartlarda belirtilen kurallara uygun olarak, periyodik zamanlarda yapılmaktadır.

Yüksek debi ve basınçları sayesinde, uzun atım mesafelerine sahip köpük monitörleri, özellikle tank sahaları yahut yanıcı parlayıcı sıvı depolanan yerlerde, yangının söndürülmesi için önemli rol oynamaktadırlar.

Köpüklü söndürme gerektiren mahallerde, yangına manuel müdahale imkanı tanıyan köpük monitörleri, Gri Çizgi tarafından yurtdışından ithal edilmektedir. İthalatı gerçekleştirilen tüm köpük monitörleri, FM, UL, VdS, GOST, LPCB gibi uluslararası kabul görmüş onaylara sahiptir ve birinci sınıf kalitede malzemelerdir.

Temin edilen köpük monitörleri, uzaktan kumandalı kontrol imkanı sağladığı gibi, elle kontrol imkanı sağlayarak da yangına müdahale edebilmektedirler. Bu özellik sayesinde, korunumlu bir alanda monitörlere müdahale imkanı sağlanmakta ve can güvenliği maksimize edilmektedir.

Proje ihtiyaçlarına göre, alan özellikleri de göz önünde bulundurularak, monitörler, 360 derece yatay dönüş ve 90 derece dikey dönüş özelliklerine sahip olabilmektedirler.

Ortam şartlarına bağlı olarak, EX – PROOF özellikte köpük monitörü de temin edilebilmektedir. Bu sayede tüm ekipmanlar patlama güvenlikli hal ile temin edilmektedir.

Sistemler tasarlanır ve projelendirilirken, hidrolik hesaplamalar, üretici manuellerinde belirtilen debi ve basınç çıkış değerleri de göz önünde alınarak yapılmaktadır. Bu sayede monitör atım mesafeleri, pompa debi ve basınçları, senaryo kurgularında kaç monitör açılabileceği bilgileri belirlenmektedir.

Köpük monitörlerinin çıkış basınçları ve yeter debileri ve uygun fırlatma mesafeleri – yükseklikleri; Gri Çizgi mühendislik departmanı tarafından, ihtiyaçlara uygun biçimde optimal düzeyde belirlenmekte ve anahtar teslim çözümler gerçekleştirilmektedir.

Köpüklü söndürme sistemlerinin başlıca kullanım alanları ise;

• Yanıcı parlayıcı sıvı depoları
• Uçak hangarları
• Helikopter hangarları
• Katı atık tesisleri
• Tank sahaları
• Kimyasal madde bulunan tanklar
• Akaryakıt istasyonları
• İlaç, boya ve gıda fabrikaları
• Rafineriler
• Kimya Tesisleri
• Solvent ve Hidrokarbon Depolama Alanları
• Boya Üretimi Ve Depolama Alanları
• LNG / LPG ve Diğer Yanıcı Gaz Depolama Alanları
• Gemiler / Tankerler / Mavnalar
• Yükleme Rıhtımları/Limanlar
• Uçak Bakım Hangarları
• İtfaiye Araçları
• Söndürme Gemileri / Söndürme Botları
• Katı Madde Depolama Alanları
• Atık Bertaraf Tesisleri
• Ağaç Endüstrisi Odun ve Yonga Stok Alanları

Köpük Jeneratörleri Nedir?

Köpük jeneratörleri genellikle köpük lanslarına göre taşınması daha kolay olan ekipmanlardır. Hafif Köpük jeneratörleri ve ağır köpük jeneratörleri olarak ikiye ayrılırlar.

Hafif köpük jeneratörleri: Hafif köpük jeneratörleri dakikada 80 metreküp ile 200 metreküp arasında köpük tahliyesi yapabilirler. Kapalı hacimli bir köpük konsantre haznesinin içerisine bir daldırma hortumu daldırılıp; bir ucuda jeneratöre karışımın yapılacağı bölgeye doğru basınçlı bir şekilde hareket eder.

Gri Çizgi tarafından temin edilebilen hafif köpük jeneratörleri dakikada 4.5-5 litre köpük konsantresi harcarlar. Hortum bağlantısı yapılıp su verme işlemi başlayınca, hava su ve köpük konsantresi karışımı sağlanıp köpük uygulama işlemi başlar. Bu tip köpük jeneratörlerinde genellikle sentetik köpük kullanılır.

Aspirasyon ya da vantilasyon yaparken su bağlantısı yapılırsa çıkış vanası açılarak suyun geri dönüşümü sağlanır. Su girişi ile çalışan su tribünü pervaneleri sayesinde kapalı alanlarda havanın hareketini sağlar.

Ağır köpük jeneratörleri: Ağırlığı hafif köpük jeneratörlere yakın olmakla birlikte taşınması nispeten kolaydır. Dakikada yaklaşık 50 m3 köpük üretebilmektedir. Havayı itme ve çekme yetisinden dolayı, hem aspiratör hem vantilatör olarak kullanılmaktadır. Yüksek sıcaklığa dayanıklı malzemeden imal edilmiştir. Ağır köpük jeneratörleri 4 ila 8 bar çalışma basıncına sahiptir.

Köpük jeneratörleri yüksek genleşmeli köpük solüsyonu ile kaplı olan bir elekten hava üflemesiyle genişletilmiş köpüğün yüksek miktarlarda dışarı çıkması yöntemi ile çalışır. Jeneratörlerde kullanılan köpüğün yüksek miktarda üretilmesi için yüksek genleşmeye maruz kalması lazım. Bunun için çok az bir miktar su ile köpük konsantresinin karıştırılması gerekmektedir. Köpük jeneratörlerinde uygulanan bu yöntem maliyeti de düşüren bir etmendir.

Köpük jeneratörlerinde kullanılan köpük solüsyonları orta ve yüksek genleşmeli köpük sistemleri olarak ikiye ayrılır. Bu sistemler, köpüğün hangi hacimde püskürtülerek yangına müdahale edileceğini ve yangının kontrol altına alınacağını belirler. Köpük jeneratörlerinden püsküren köpük ile alevlerin üstü battaniye ile örtülür gibi örtülür. Yani köpük örtücü bir görev üstlenerek yangının oksijen ile temasını keser ve büyümesini engeller. Havasız kalan yangın üzerine su ile müdahale edildiğinde söner ver etkisini kaybeder.

Ayrıca Gri Çizgi tarafından kurulumu gerçekleştirilen köpük jeneratörleri zehirli dumanı, gaz sızıntılarını ve yangın esnasında meydana gelen diğer etkenleri de etkisiz hale getirir. Köpük jeneratörlerinin en önemli özelliği üç boyutlu olarak adlandırılan yangınları da kontrol altına alabilmesidir. Üç boyutlu yangınlar zeminden tavana kadar uzanan, geniş hacme sahip ve alevden bir seli andıran yangınlardır. Bu tip yangınlar genellikle yanıcı sıvıların, depolama alanlarının, hangarların ve kimyasal maddelerin yoğun kullanıldığı ve saklandığı alanlarda meydana gelmektedir. Bu tarz tesislerde köpük jeneratörleri kullanımı zorunlu ve hayati açıdan da önemlidir.

Köpük Jeneratörü Projelendirilmesi ve Uygulaması

Uçak ve helikopter hangarları gibi, katı atık tesisleri gibi yanma hızı çok yüksek mahallerde kullanılması en uygun sistem olan köpük jeneratörü sistemlerinin anahtar teslim çözümleri, Gri Çizgi deneyimli personelleri tarafından gerçekleştirilmektedir.

Köpük jeneratörü ve köpüklü söndürme sistemlerinde uygun malzeme seçimi kadar uygun köpük ajanı seçimi de hayati öneme sahiptir. Her ne kadar standartlara uygunluk tasarımsal olarak sağlanmış olsa bile, uygun köpük ve malzeme seçimi yapılmadığı takdirde olabilecek yangınların söndürülmesinde yetersiz kalınacaktır. Konuda uzman ve deneyimli Gri Çizgi mühendisleri, müşteri ihtiyaçlarına uygun sistemleri, maliyet ve uygulama hesapları da göz önünde bulundurarak en doğru biçimde seçmektedirler.

Tüm köpük jeneratörleri ve yüksek genleşmeli köpüklü söndürme sistemlerinin kurulum aşamasından sonra bakım ve servis işlemleri de yine Gri Çizgi tarafından periyodik olarak yapılmaktadır.

Köpüklü söndürme sistemlerinde söndürücü ajan olarak kullanılan madde köpük solüsyonlarıdır.

100 yılı aşkın süredir söndürme ajanı olarak kullanılan köpük konsantrasyonları, su ve hava ile birleşerek yeter genleşmeye ulaşırlar ve yangının üstüne bir battaniye gibi örterek yangının hava ile temasını keserler. Hava ile teması kesilen yangın, oksijen yetersizliğinden dolayı sürdürülemez hal almaktadır.

Köpük konsantrasyonları ısı direnci olan kabarcıkladır. Bu kabarcıklar su, petrol ve benzerlerinden daha düşük yoğunluklara sahiptir. Bu nedenle yanan bir yüzeyin üzerine püskürtüldüklerinde yüzeyin üstüne kaplarlar. Bu sayede kabarcıkların hareketi oksijen ve alev arasında bir duvar vazifesi görerek iki elementin etkisini azaltırlar. Aynı zamanda yangını da soğuturlar. Köpük konsantrasyonları köpüğün cinsine ve özelliğine, genleşme oranına, burn-back (geri yanma) direncine, söndürme süresine göre seçilmektedir.

Gri Çizgi tarafından ithal edilen bu konsantrasyonlar, FM onayına sahiptir ve UL listelerine girmiştir. İsteğe bağlı olarak TS EN standartlarına uygun olarak bu konsantrasyonları da üretici firmalardan tedarik edilebilmektedir.

Su solüsyonlarında %1, %3 ve %6 oranlarında kullanılabilen köpük konsantrasyonları, genleşme miktarları bakımından 3’e ayrılmaktadır.
– Az genleşmeli köpük
-Orta genleşmeli köpük
-Yüksek genleşmeli köpük

Az genleşmeli köpükler 20 kata kadar, orta genleşmeli köpükler 200 kata kadar, yüksek genleşmeli köpükler ise 800 kata kadar hacimsel genleşme kapasitelerine sahip olup, söndürme sistemi uygulanacak mekâna göre tasarlanmakta ve projelendirilmektedirler.

Genleşme miktarlarının yanı sıra, tür ve çeşitliliklerine göre de ayrılmaktadırlar ve her bir tür köpük konsantrasyonu, söndürme kapasitesinin maksimum olduğu mahallerde kullanılmak durumundadır. Köpük konsantrasyonları çeşitleri şu şekildedir;

Protein Bazlı Konsantrasyonlar:
Hidrolize proteinden elde edilen stabilizatörler ve diğer katkılar içeren köpüktür. Stabil protein üründen olan köpük yüksek ısı mükavemetine sahiptir. Protein köpükler havacılık, gemi, kimyasal ve petrol endüstrisinde uygulanabilir.

Fluoroprotein Bazlı Köpük Konsantrasyonları:
Formülünde içerdiği florosülfat kimyasalı ile yüksek kalite özelliğine sahip olan köpük filmi yakıtı kontrol altında tutar, bu sebeple büyük kapsamlı hidrokarbon yangınlarında kuvvetle uygulanır. Geniş kullanım alanına sahiptir, özellikle petrol endüstrisinde kullanılır.

Film Yapıcı AFFF (Aqueous Film-Forming Concentrate) Köpük Konsantrasyonları:
Özellikle hidrokarbon gibi alevlenebilir sıvı yangınlarında kullanılır. Alevlenebilir sıvının üzerini kapatır ve yüzeyinde bir film tabakası oluşturur. Düşük enerji girişi yakıt yüzeyinde yüzen yüksek kaliteli köpük battaniye üretmek gerekir. Hızla yakıt yüzeyini örten olarak, AFFF hidrokarbon yakıt yangınları (benzin, gazyağı, motorin, vb) en hızlı müdahaleyi sağlar. AFFF da A sınıfı yangınlar üzerinde etkilidir. Ayrıştırılabilir ve çevre dostu bu ajanlar %1, %3 ve %6 konsantrasyonlarında kullanılabilir.

Sentetik Köpük Konsantrasyonları:
Hidrokarbon surfaktanların kombinasyonlarından üretilen köpük; yüksek hacimli stabil kabarcıklar oluşturur. Depoların hızlı biçimde doldurulmasında, madenlerde ve kısmi havalandırmalı alanların yangını sırasında veya endüstriyel depolanan yanıcı gaz sızıntılarında kullanılır.
AR – AFFF (Alcohol-Resistant Aqueous Film Foam Concentrate):
Tipi Köpük Konsantrasyonları: %3-%3, %3-%6 yüzdelerinde üretilmektedir. Polar solvent / alkol yangınlarında kullanılır. Alkole dirençli sulu film oluşturan köpük (AR-AFFF) köpük battaniye ve yakıt yüzey arasında fiziksel, polimer membran bariyer oluşturur. AR-AFFF, B Sınıfı hidrokarbon yangınları (dizel, benzin, gazyağı vb) ve poler solvent / suya karışabilir yakıt yangınları (alkol, keton, metanol) ve MTBE ürünleri için en uygun köpük tipidir. Ayrıştırılabilir ve çevre dostu, AR-AFFF da A sınıfı yangınlar üzerinde etkilidir.

KÖPÜK KONSANTRASYONLARI
Sistem ve ekipman seçimi, köpük tipi seçimi ve tasarım yapılan standardın seçimi konuları, yangınların söndürülmesinde önem arz etmektedir. Dolayısıyla yapılabilecek yanlış seçimler çoğu zaman yangınların söndürülmesinde yetersiz kalmakta ve büyük maddi – manevi hasarlara sebebiyet vermektedir. Konusunda tecrübeli tasarım mühendislerimiz tarafından uygun tipte konsantrasyonu, malzeme ve sistem seçimleri yapılmakta; ilgili standart tasarım kuralları benimsenmekte ve tüm tasarımlar bu doğrultuda yapılmaktadır.

Müşteri özel şartnameleri ya da kullanılacak yerin cinsine göre Gri Çizgi tarafından TS EN 1568 onayına sahip, FM onaylı, UL Listeli, Lloyd onaylı, NATO sertifikalı; olarak temin edilebilmektedir.

Sistem kurulumları kadar önemli bir diğer faktör de sistem bakımlarının standartlara uygun olarak periyodik aralıklarla yapılmasıdır. Konusunda tecrübeli saha personelimiz, etkin mühendislerimiz eşliğinde ilgili tüm bakımları tek elden yürütmekte ve sistem çalışabilirlik ve efektifliğini her daim maksimum düzeyde tutmaktadırlar.